W trzeciej części cyklu „Historia jednego zdjęcia” przenosimy się do północno-wschodniej części centrum Bydgoszczy. Jesteśmy na alejach Adama Mickiewicza, a na zdjęciu widzimy jej północną pierzeję. Przyjrzyjmy się temu miejscu bliżej. Tu właśnie powstaje nowa dzielnica Bydgoszczy.

Jeszcze niedawno ściernisko… a teraz powstaje nowa dzielnica Bydgoszczy

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]

Jeszcze pod koniec XIX wieku w tym miejscu było szczere pole, zwane Hempelscher Felde.

Druga połowa XIX wieku i początek wieku XX były niezwykle pomyślnym okresem dla naszego miasta. W 1850 roku Bydgoszcz i przedmieścia zamieszkiwało ok. 20 tys. mieszkańców, a pół wieku później już prawie 80 tys. W ciągu 100 lat miasto zmieniło się z małej mieściny w jedno z większych miast na terenie zaboru pruskiego.

W związku z tak dynamicznym rozwojem, pusta przestrzeń leżąca w centrum miasta musiała zostać w końcu wykorzystana. Pierwsze plany zabudowania Hempelscher Felde pojawiły się w 1896 roku, a kolejne w 1903 roku.

Hempelscher Felde to obszar ograniczony współczesnymi ulicami Krasińskiego, Ossolińskich, Chodkiewicza i Gdańską.

Obszar ten został objęty projektem urbanistycznym „miasta – ogrodu”, który zakładał m.in. przyjazne relacje człowieka, architektury i zieleni. Moim zdaniem to najlepsza koncepcja urbanistyczno – architektoniczna jaka została zrealizowana w naszym mieście.

Aleje Mickiewicza zostały wyznaczone w 1903 roku. Od momentu powstania była to dwupasmowa ulica z pasem zieleni i szpalerami drzew.

Park Jana Kochanowskiego w Bydgoszczy

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]

Po lewej stronie zdjęcia widać powstający park. Został on wyznaczony w 1901 roku i oczywiście był ważnym elementem idei „miasta – ogrodu”. Starannie przeprowadzony proces kształtowania parku trwał kilka lat. Do 1920 roku i w czasie II wojny światowej park nosił nazwę Bismarck Garten. Od 1920 roku nazywany jest parkiem Kochanowskiego. W 1960 roku w parku stanęła rzeźba Łuczniczki – jednej z ikon naszego miasta.

„Miasto-ogród” i jego architektura

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]

Jako, że nowopowstająca dzielnica miała być reprezentacyjną częścią miasta, kamienice, które budowano m.in. przy Al. Mickiewicza nie ustępowały architekturą i gabarytami swoim odpowiednikom z innych miastach Prus i całej Europy.

Spójrzmy zatem na zabudowę widoczną na zdjęciu. Od góry zdjęcia widzimy kompleks budynków zlokalizowany pod numerami 1, 3, 5 i 7. Ich fasady możemy określić jako secesyjne, budowane zgodnie z niemiecką odmianą secesji – Jugendstil.

W kompozycji budynków przeważają spokojne formy, urozmaicone wykuszami oraz pionami balkonów i loggii o falujących liniach, falistymi szczytami oraz łukowymi zamknięciami okien i portali. Dekoracje łączące motywy organiczne z geometrycznymi zamknięte zostały w formach prostokąta i kwadratu, zgrupowane w szlakach i fryzach. Nawiązywano również do baroku poprzez zastosowanie przekrytych kopułami ryzalitów i wieżyczek zwieńczonych hełmami.1

Kamienice zlokalizowane pod numerami 1, 5, 7 i 9 zaprojektował Rudolf Kern – niemiecki architekt projektujący w Bydgoszczy w latach 1903 – 1914. Zamieszkał w kamienicy narożnej, przy Al. Mickiewicza 1. W kamienicy pod numerem 9, w latach 1905-1921 znajdowała się siedziba Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznego.

Kamienicę zlokalizowaną przy Al. Mickiewicza 3 zaprojektował Erich Lindenburger. Dalej widzimy przerwę w zabudowie. Jest to miejsce, w którym powstanie narożna kamienica, przy skrzyżowaniu z ulicą 20 stycznia 1920 roku.

Dalej widzimy kamienicę i 3 okazałe wille. Ostatnia, która tylko częściowo załapała się na zdjęcie, to trzeci dom Józefa Święcickiego, architekta doskonale znanego wszystkim bydgoszczanom, który zaprojektował najbardziej okazałe i reprezentacyjne budynki w centrum Bydgoszczy.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1890-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu. W Polsce secesja przyjęła się nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu.

Secesja stanowiła próbę stworzenia nowego stylu bez odniesienia do historii, lecz wyłącznie na podstawie motywacji estetycznej i natchnienia twórcy. Secesję cechowała forma stosunkowo abstrakcyjna, lecz jednocześnie o bogatej ornamentyce. 2

Kiedy wykonano zdjęcie?

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]

Można to wydedukować na podstawie obiektów, które widać na zdjęciu:

  • ulica została wyznaczona w 1903 roku,
  • park tworzono od 1901 roku i na zdjęciu widać, że roślinność jest bardzo młoda,
  • kamienice pod numerami 1, 3, 5, 7, 9 wybudowano w latach 1903 – 1906,
  • willa Józefa Święcickiego została wybudowana w 1906 roku,
  • na zdjęciu nie ma jeszcze kamienicy narożnej, na skrzyżowaniu Al. Mickiewicza z ul. 20 stycznia 1920 roku. Wybudowano ją w latach 1905 – 1911.

Składając zebrane daty, mogę wnioskować, że zdjęcie wykonano między 1906, a 1910 rokiem, ale moim zdaniem bardziej prawdopodobne jest, że wykonano je ok. 1906 – 1908 roku, ponieważ na zdjęciu nie widać jeszcze prac przy budowie ww. kamienicy narożnej.

Pachnie nowością

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]

Na zdjęciu widzimy więc niemal nowiutkie Aleje Mickiewicza, wraz z jeszcze pachnącymi nowością kamienicami i willami, które swoimi fasadami zwiastują nadejście nowego stylu w architekturze – secesji, a później modernizmu. Z kolei układ przestrzenny zdaje się obiecać mieszkańcom, że nowa dzielnica będzie dobrym miejscem do życia i będzie wolna od wad budownictwa XIX-wiecznego.

Jak zmieniała się nazwa Alej Mickiewicza w przeszłości

[separator_with_icon icon=”fa-circle” color=”#ffba00″]
[icon_text box_type=”normal” icon_pack=”linea_icons” linea_icon=”icon-basic-map” icon_type=”normal” icon_position=”left_from_title” icon_size=”fa-2x” use_custom_icon_size=”no” title_tag=”h6″ separator=”no” text=”Bullowstraße” title=”Do 1920 roku”][icon_text box_type=”normal” icon_pack=”linea_icons” linea_icon=”icon-basic-map” icon_type=”normal” icon_position=”left_from_title” icon_size=”fa-2x” use_custom_icon_size=”no” title_tag=”h6″ separator=”no” text=”Felix-Dahn-Straße” title=”W latach 1939-1945″]
[icon_text box_type=”normal” icon_pack=”linea_icons” linea_icon=”icon-basic-map” icon_type=”normal” icon_position=”left_from_title” icon_size=”fa-2x” use_custom_icon_size=”no” title_tag=”h6″ separator=”no” text=”Aleje Adama Mickiewicza” title=”W latach 1920 – 1939″][icon_text box_type=”normal” icon_pack=”linea_icons” linea_icon=”icon-basic-map” icon_type=”normal” icon_position=”left_from_title” icon_size=”fa-2x” use_custom_icon_size=”no” title_tag=”h6″ separator=”no” text=”Aleje Adama Mickiewicza” title=”Po roku 1945″]
Bibliografia

M.Czachorowska, Słownik toponimów miejskich Bydgoszczy, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 2008.
M.Badtke, Zielone miasto – Bydgoszcz, Bydgoszcz 2007.
J.Umiński, Bydgoszcz. Przewodnik, Bydgoszcz 1996.

Zdjęcie pochodzi z szeroko pojętego internetu i najprawdopodobniej przeszło już do domeny publicznej. Jeśli jednak posiadasz udokumentowane prawa autorskie do tego zdjęcia, odezwij się proszę do mnie.

 

Przypisy

1 Bręczewska-Kulesza Daria, Wielkomiejska kamienica czynszowa w Bydgoszczy na przełomie XIX i XX wieku. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 12. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2007

2 Wikipedia – Architektura secesji. https://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura_secesji. Dostęp 27.01.2019

[qode_elements_holder number_of_columns=”one_column”][qode_elements_holder_item advanced_animations=”no” custom_class=”eh-with-shadow” background_color=”#ffffff” item_padding=”10px 10px 10px 10px”]

Cześć!

[separator_with_icon icon=”fa-hand-peace-o” color=”#ffba00″]

Witam Cię drogi czytelniku w kolejnej odsłonie mojego bloga. Tym razem nie obiecuję regularnych publikacji. Obiecuję tylko, że będzie ciekawie.

[icons icon=”fa-book” size=”fa-2x” type=”normal” position=”center” target=”_self” icon_color=”#ffba00″]

Zapraszam, rozgość się!

[/qode_elements_holder_item][/qode_elements_holder]
[qode_elements_holder number_of_columns=”one_column”][qode_elements_holder_item horizontal_alignment=”center” advanced_animations=”no” custom_class=”eh-with-shadow” background_color=”#ffffff” item_padding=”10px 10px 10px 10px”]

Poznajmy się

[separator_with_icon icon=”fa-star” color=”#ffba00″]

Masz pytania, propozycję współpracy, ciekawy pomysł lub po prostu chcesz się przywitać? Koniecznie napisz do mnie.

[button size=”medium” icon=”fa-envelope” target=”_self” hover_type=”enlarge” text_align=”left” text=”Kontakt” icon_color=”#ffffff” link=”https://reimus.com.pl/kontakt/” color=”#ffffff” hover_color=”#ffffff” background_color=”#ffba00″ hover_background_color=”#ffba00″ border_color=”#ffba00″ hover_border_color=”#ffba00″ font_size=”20″]
[/qode_elements_holder_item][/qode_elements_holder]
[qode_elements_holder number_of_columns=”one_column”][qode_elements_holder_item horizontal_alignment=”center” advanced_animations=”no” custom_class=”eh-with-shadow” background_color=”#ffffff” item_padding=”10px 10px 10px 10px”]

Pełen social

[separator_with_icon icon=”fa-thumbs-up” color=”#ffba00″]

Jestem też tu, tu i tam. I zamieszczam tam dodatkowe materiały, których nie ma na stronie.

[social_icons type=”circle_social” icon=”fa-facebook” use_custom_size=”no” size=”fa-2x” link=”https://www.facebook.com/zyciemiastoswiat/” target=”_self” icon_color=”#4267b2″ icon_hover_color=”#6482c0″ background_hover_color=”#ffffff”][social_icons type=”circle_social” icon=”fa-instagram” use_custom_size=”no” size=”fa-2x” link=”https://www.instagram.com/blog_o_bydgoszczy/” target=”_self” icon_color=”#262626″ icon_hover_color=”#4d4d4d” background_hover_color=”#ffffff”][social_icons type=”circle_social” icon=”fa-flickr” use_custom_size=”no” size=”fa-2x” link=”https://www.flickr.com/photos/157405866@N08/” target=”_self” icon_color=”#495ed3″ icon_hover_color=”#6a7bdb” background_hover_color=”#ffffff”][social_icons type=”circle_social” icon=”fa-pinterest” use_custom_size=”no” size=”fa-2x” link=”https://pl.pinterest.com/reimusrobert/” target=”_self” icon_color=”#ee1b22″ icon_hover_color=”#f1444a” background_hover_color=”#ffffff”]

Wpadnij tam czasami!

[/qode_elements_holder_item][/qode_elements_holder]
[qode_elements_holder number_of_columns=”one_column”][qode_elements_holder_item horizontal_alignment=”center” advanced_animations=”no” custom_class=”eh-with-shadow” background_color=”#ffffff” item_padding=”10px 10px 10px 10px”]

Może Cię zainteresuje

[separator_with_icon icon=”fa-question” color=”#ffba00″]
[latest_post type=”image_in_box” order_by=”date” order=”DESC” title_tag=”h6″ display_category=”0″ display_time=”1″ display_comments=”0″ display_like=”0″ display_share=”0″ number_of_posts=”5″ text_length=”0″][/qode_elements_holder_item][/qode_elements_holder]

Uważasz, że artykuł był ciekawy?

[icons icon=”fa-share-alt” size=”fa-4x” type=”normal” position=”center” target=”_self” icon_color=”#ffffff” icon_hover_color=”#ffffff”]

Udostępnij go swoim znajomym w mediach społecznościowych. Tym prostym sposobem możesz pomóc w rozwoju bloga.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.